Bewerking van De nieuwe kleren van de keizer

💭 Waar gaat dit verhaal over?

De Keizer van dit koninkrijk is een ijdele pauw die op een dag in optocht naar buiten komt met een mantel die niet bestaat. Voorop loopt een heraut die aankondigt dat alleen wie heel slim is, hem kan zien, en het hele plein klapt voor kleuren die in werkelijkheid niemand ziet. In de menigte staat een geitje, Brita, dat geen plekje op de eerste rij kan krijgen, op het muurtje van de fontein klimt en kijkt. Wat ze van daarboven ziet, klopt niet met wat iedereen zegt, dus gaat ze naar beneden om het van dichtbij na te gaan.

💡 Een weetje: dit verhaal kennen we vooral uit de versie die de Deen Hans Christian Andersen in 1837 schreef, maar het werd vijfhonderd jaar eerder al verteld, en wel in het Spaans: het staat in El Conde Lucanor, het boek dat don Juan Manuel in 1335 voltooide. Wat wél van Andersen komt, is het idee om iemand die klein is hardop te laten zeggen wat het hele plein verzwijgt. Hier heeft Brita die rol, en zij had niet eens een plekje kunnen vinden om goed te zien.

🧠 Wat leren de kinderen?

• Dat nog eens kijken iets is wat je kunt doen: als wat je ziet niet klopt met wat de anderen zeggen, kun je dichterbij gaan en het nagaan
• Dat nagaan niet hetzelfde is als discussiëren: Brita probeert niemand te overtuigen en gaat ook niet dwarsliggen, ze steekt alleen haar hoefje uit en kijkt wat er is
• Dat op tijd naar de lucht kijken – de wolken zien aankomen en je voorbereiden voordat de eerste druppel valt – iets praktisch is wat kinderen nog op dezelfde dag kunnen doen waarop ze het boek dichtslaan
• Dat mensen soms zeggen dat ze iets zien wat ze niet zien, en niet omdat ze dom zijn: niemand vindt het fijn om als enige uit de toon te vallen waar iedereen bij is
• Dat volwassenen zich heel zeker van hun zaak kunnen vergissen, en met heel goede manieren, en dat dat niets verandert aan wat je zelf hebt nagegaan
• Dat je kunt vasthouden aan wat je hebt gezien zonder dat iemand het hoeft te bevestigen, en gewoon verder kunt met je dag, zonder boos te worden of te blijven aandringen

🤝 Hoe zet je dit gesprek voort?

• “Heb je weleens iets gezien terwijl alle anderen zeiden dat het anders was? Wat deed je toen?”
• “Als iets niet klopt, hoe zou je het dan zelf kunnen nagaan?” Brita gaat met niemand in discussie: ze komt dichterbij en gaat het na. Dat is het stukje van het verhaal dat je precies zo kunt nadoen.
• “Heb je weleens iets gedaan alleen omdat de anderen het ook deden? Wat ging er vlak daarvoor door je hoofd?”
• “Waaraan zie je dat het gaat regenen, nog voordat de eerste druppel valt? Welke andere dingen zie je aankomen als je goed oplet?”
• “Wat kun je doen als een volwassene je iets heel zeker uitlegt en het voor jou nog steeds niet klopt?”

🎯 De educatieve insteek

Dit verhaal maakt aan het eind niets goed: niemand erkent wat Brita heeft nagegaan, en de Keizer leert er niets van. Dat is met opzet: vasthouden aan wat je hebt gezien, ook als niemand je volgt, is één ding, en anderen overtuigen is iets heel anders, en het boek belooft alleen het eerste. Kijk vooral met warmte naar de dorpsbewoonster die in de rij gaat staan: ze is niet dom, ze is iemand die naar haar kleren kijkt, kijkt wie er naar haar kijkt en doet wat iedereen doet. Wat er overblijft om mee te nemen, is geen zin, maar twee concrete gebaren: nog eens kijken als iets niet klopt, en op tijd naar de lucht kijken.